Prawa konsumenta
Jakie ma prawa jako konsument?
Kupujący w sieci korzystają z uprawnień nieprzewidzianych w przypadku sprzedaży dokonywanej poza Internetem, np. z prawa do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni (Ustawa o Ochronie Niektórych Praw Konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny z dnia 2 marca 2000 r., Dz.U. Nr 2000.22.271). Zawsze powinno się przeczytać regulamin sklepu! Regulamin powinien zawierać warunki składania zamówień, czas ich realizacji, warunki dostawy oraz zasady reklamacji i zwrotów.
Prawa, które przysługują konsumentowi:
10 dni na rezygnację z towaru (odstąpienie od umowy) bez podania przyczyny – jeżeli konsument nie został poinformowany na piśmie o prawie odstąpienia od umowy, okres ten nie obowiązuje. W takim wypadku można odstąpić od umowy w terminie 10 dni od uzyskania informacji o prawie do odstąpienia, nie jednak nie później niż po upływie trzech miesięcy od daty jej zawarcia.Sprzedawca jest zobowiązany do zwrócenia pieniędzy, jednak koszty przesyłki ponosi kupujący. Należy pamiętać, że towar, z którego rezygnujemy, musi być kompletny, oryginalnie zapakowany i co najważniejsze, nie może nosić śladów użytkowania.
Stwierdzenie niezgodności towaru z umową – w przepisach konsumenckich widnieje określenie NIEZGODNOŚCI TOWARU Z UMOWĄ zamiast zwyczajowo przyjętego określenia WADA TOWARU. Oznacza to rozszerzenie obszaru ochrony konsumenta również na przypadki niedokładnego lub niejednoznacznego opisu towaru, zamieszczonego w sklepie internetowym. Jeżeli towar konsumpcyjny jest niezgodny z umową, kupujący może żądać doprowadzenia go do stanu zgodnego z umową w drodze nieodpłatnej naprawy lub wymiany na nowy, chyba że naprawa albo wymiana są niemożliwe albo wymagają nadmiernych kosztów. Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość towaru zgodnego z umową oraz rodzaj i stopień stwierdzonej niezgodności, a także niedogodności, na jakie naraziłby kupującego inny sposób zaspokojenia jego roszczeń.
Reklamacja – mamy prawo wysłać pisemną reklamację na adres sklepu, a sklep ma obowiązek ustosunkować się do niej w przeciągu 14 dni. Nieudzielenie odpowiedzi w tym terminie jest równoznaczne z pełną akceptacją naszych roszczeń.
Jeżeli kupujesz za granicą, koniecznie zapoznaj się z zasadami prawnymi, jakimi objęci są konsumenci z danego kraju. Dla przykładu: w USA prawa konsumentów różnią się w poszczególnych stanach. Obowiązuje Cię prawo kraju, w którym zarejestrowana jest działalność sklepu, w którym kupujesz.
Od zasad odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady należy odróżnić zasady odpowiedzialności z tytułu gwarancji. Gwarancja jest zobowiązaniem sprzedawcy lub producenta do tego, że w określonym czasie kupiony przez nas towar będzie funkcjonował bez problemów. Udzielający gwarancji odpowiada za wszystkie usterki czy zakłócenia, które się w tym czasie pojawią. Do udzielenia gwarancji ani sprzedawca ani producent nie są prawnie zobowiązani - czynią to dobrowolnie i niejako dodatkowo, tak więc gwarancja nie zastępuje rękojmi istniejącej z mocy prawa. Dlatego udzielający gwarancji mogą ograniczyć ją do bezpłatnej naprawy, obciążając nas jednak kosztami materiału, części zastępczych lub transportu. Z reguły udzielona gwarancja jest dłuższa (np. 3 lata), niż wynikająca z ustawy rękojmia, która ulega przedawnieniu po upływie 1 roku (pod warunkiem, że sprzedawca podstępnie zataił wadę), chyba że w umowie termin ten przedłużono (jego skrócenie jest niedopuszczalne).
Regułą jest, że z roszczeniami z tytułu rękojmi występujemy przeciwko sprzedawcy, natomiast z tytułu gwarancji przeciwko sprzedawcy lub producentowi, w zależności od tego, kto gwarancji udzielił. Dlatego celowe jest zwrócenie się z naszymi roszczeniami najpierw przeciwko sprzedawcy, gdyż on jest stroną umowy, którą zawarliśmy. Dopiero gdy sprzedawca np. ogłosił bankructwo czyli formalnie nie istnieje, możemy zwrócić się bezpośrednio do producenta, który odpowiada z tytułu udzielonej gwarancji. Musimy przy tym pamiętać, że nasze roszczenia z tytułu gwarancji musimy zgłosić w określonym terminie od zauważenia wady, który może minąć, mimo że termin gwarancji jeszcze trwa.
Jak i gdzie mogę walczyć o swoje prawa?
Bezpłatna pomoc prawna
W przypadku, gdy sklep odmawia przyjęcia skargi lub w ogóle nie reaguje na nasze zgłoszenia, nie możemy się poddawać. Na początek możemy zwrócić się o bezpłatną pomoc prawną, np. do Federacji Konsumentów czy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. W przypadku zakupu w sklepie z siedzibą w innym kraju europejskim, należy zgłosić się do Europejskiego Centrum Konsumenckiego.
Polubowny sąd konsumencki
Pierwszym miejscem, które możemy odwiedzić jest polubowny sąd konsumencki. Jest to najtańsza forma rozstrzygania sporów w trybie arbitrażu. Składając wniosek o rozpatrzenie sporu, nie płaci się wpisu sądowego. Polubowne sądy konsumenckie działają przy Wojewódzkich Inspektoratach Inspekcji Handlowej. Na terenie kraju jest ich 16, działa także 15 ośrodków zamiejscowych. Pamiętajmy jednak, że do rozprawy arbitrażowej może dojść jedynie wtedy, gdy sklep wyrazi chęć udziału.
Sądy konsumenckie działające przy Wojewódzkich Inspektoratach Inspekcji Handlowej rozpatrują sprawy dotyczące przedmiotów o wartości do 10 tys. złotych. W przypadku wyższej kwoty musimy zwrócić się do sądu konsumenckiego w Warszawie.
Sąd powszechny
Jeżeli nie rozwiążemy lub nie chcemy rozwiązać sprawy w drodze arbitrażu, pozostaje nam sąd powszechny i dwa rodzaje postępowania: uproszczony (jeśli cena przedmiotu wynosiła poniżej 10 tys. złotych) oraz zwykły (powyżej tej kwoty). Obowiązkowy jest tutaj wpis sądowy, jednak można starać się zwolnienie z tej opłaty. W trakcie postępowania sądowego warto współpracować z prawnikiem. O ile w przypadku drobniejszych spraw może to być prawnik wyżej wspomnianych organizacji konsumenckich, to w przypadku większych kwot warto powierzyć sprawę wynajętemu przez nas profesjonaliście. Ostateczne koszty obsługi prawnej ponosi strona przegrana, chyba że sąd obciąży nimi Skarb Państwa.
